Morfologische aspecten

Het Schelde-estuarium is een dynamisch systeem dat als gevolg van menselijke ingrepen en  exogene invloeden, in de loop der tijd, vele veranderingen heeft ondergaan. De morfologie van het estuarium en de mogelijke veranderingen daarin door deze ingrepen zijn van groot belang voor alle belangrijke functies in het gebied. Om die reden worden in deze paragraaf eerst de belangrijkste morfologische ontwikkelingen op de korte termijn geschetst.

Op dit moment vindt er een aantal ingrepen plaats in de Westerschelde die samenhangen met het 38/43/48-voet-programma. Deze ingrepen bestaan uit het verlagen van drempels uit de vaargeul, het aanpassen van vaarbreedten, de aanleg van geul wandverdedigingen en het opruimen van wrakken. Hiermee samenhangend zijn het bagger- en stortbeleid en het zandwinbeleid gewijzigd waardoor er binnen de Westerschelde sediment getransporteerd wordt in westelijk richting. Doelstellingen hierbij zijn het vergroten van de morfologische dynamiek en het minimaliseren van de baggerinspanning. Samenhangend met de huidige verruiming worden natuurcompensatieprojecten uitgevoerd.

De verwachting is dat het 10 à 15 jaar zal duren voor het getij en de bodem zich zullen hebben aangepast aan bovenstaande ingrepen. Deze verwachting is gebaseerd op een vergelijking met de verruimingswerken in de jaren 70. Tussen 1968 en 1976 liepen in de Westerschelde de baggerhoeveelheden op van 4,7 tot 12,8 miljoen m3/jaar en duurde het tot eind jaren 80 voor zich een nieuwe toestand instelde, met een jaarlijkse baggerhoeveelheid van 8 tot 10 miljoen m3/jaar.

Het estuarium bevindt zich in een overgangssituatie. De verwachting is dat in het oostelijk deel van de Westerschelde de dynamiek zich herstelt. Onzekerheden bestaan over de aanpassingen van de hoofdgeul. Met name over het risico dat de hoofdgeul verder wordt gefixeerd. Ook wordt verwacht dat het getijverschil toeneemt en dat de getijgolf verder het estuarium indringt. Niet zeker is of het gewijzigde stortbeleid, waarbij het langer duurt voordat sediment terugkeert op de baggerlocatie (de retourstroom), het gewenste effect heeft. Het morfologieonderzoek geeft aanwijzingen dat het geulen-en-platenstelsel in staat is de huidige bagger- en stortinspanningen te verwerken zonder dat hierdoor onomkeerbare ontwikkelingen in gang gezet worden. Verder
zijn er signalen dat het mondingsgebied sedimentexporterend wordt. Dit is een breuk met het verleden waarin zandbalansen altijd sedimentimport aangaven. Op langere termijn zou hierdoor een sedimenttekort kunnen ontstaan.

De morfologische effecten en de bovengenoemde onzekerheden vormen een zeer dominant gegeven voor het ontwikkelen van de Langetermijnvisie aangezien zowel de Natuurlijkheid, en de Toegankelijkheid alsook de Veiligheid hier in belangrijke mate mee samenhangen.

Limes fiets-en wandelroutes

Fietsroutes

Met de “Limes fietsroute: langs de noordgrens van het Romeinse Rijk” (Sweerman; Uitgeverij Pirola) fiets je langs de Limes van Katwijk tot Regensburg.

De fietsroute langs de Via Romana loopt van Nijmegen naar het Duitse Xanten en is als fietsroute beschreven in het boekje “Via Romana” (Bikeline). Ook  “Rondje Oud West”  is een leuke fietsroute door het oude Nijmegen.

Op de site van de Teleac-serie Op het spoor van Romeinen en Bataven zijn verschillende routes in het Limesgebied te vinden. U kunt kiezen uit een fiets-, auto- en openbaar vervoerroute. Ook zijn er routes rond speciale locaties in Utrecht, Alphen aan den Rijn en Nijmegen. De routes zijn in Word-formaat te downloaden (overzicht).

Fietsen langs de Limes in de provincie Utrecht
Fietsen langs de Limes betekent het volgen van de eeuwenoude route die de Romeinen ooit hebben achtergelaten op ons grondgebied. Ook in de provincie Utrecht hebben zij hun sporen achtergelaten. En hoewel door overstromingen en de steeds wisselende loop van de rivier de Rijn in Nederland niet veel meer te zien is van de Romeinse tijd weet men door de bijzondere vondsten die regelmatig worden gedaan toch steeds meer over deze belangrijke periode uit de geschiedenis. De grenspalen in de Provincie Utrecht wijzen de weg langs de plaatsen waarvan archeologen vermoeden dat daar de Romeinse weg gelopen heeft of daadwerkelijk is gevonden.

Afgelopen voorjaar is door de Provincie Utrecht in samenwerking met Utrecht Toerisme en Recreatie en het Programmabureau de LIMES uitgegeven. Deze fietsroute bestaat uit twee fietstochten langs de Limes in de Provincie Utrecht van Woerden via Utrecht naar Wijk bij Duurstede. Het boekje bevat tevens interessante wetenswaardigheden over de Romeinse geschiedenis van Utrecht en is bij de VVV’s verkrijgbaar voor €1,50.

Kijk ook op www.utrechtyourway.nl voor de leuke horeca-aanbiedingen langs de Limes fietsroute.

Meer informatie, overzichtskaarten en leuke wetenswaardigheden vindt u in het routeboeke ‘Fietsen langs de Romeinse Limes”. Deze is verkrijgbaar via de VVV’s in de provincie Utrecht (zie ook de special horeca-aanbiedingen langs de route op www.utrechtyourway.nl onder het vierkantje Fietsen langs de Romeinse Limes).

Wandelroutes

In de stad Nijmegen zijn er diverse Romeinse wandel- en fietsroutes verkrijgbaar zoals “Rondje Oud West” (onderaan deze pagina te downloaden) en “Via Oost”. Daarnaast zijn er de wandelroutes “Via Centrum” en “In de voetsporen van Traianus” (van Nijmegen naar Xanten), o.a. verkrijgbaar bij de VVV in Nijmegen en via www.nijmegen.nl/archeologie.

In het Over-Betuwe gebied bij Elst zijn 2 wandelroutes uitgegeven die u meenemen in het Limes landschap: “In de schaduw  van de tempel” en “De Limes in het Betuwse land”. Verkrijgbaar via de VVV’s in Arnhem en Nijmegen.

In Ermelo is de Romeins Marskampwandelroute door de stichting Natuur- en MilieuPlatform Ermelo is uitgegeven. De totale wandelroute is ruim 6 kilometer lang. Meer informatie via:www.nmecentrum-ermelo.nl